Bệnh đường ruột là một trong những vấn đề thường gặp trong nuôi tôm, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tiêu hóa và sức khỏe của đàn tôm. Nếu không được phát hiện và xử lý kịp thời, bệnh có thể gây thiệt hại lớn cho vụ nuôi. Hiểu đúng dấu hiệu và nguyên nhân sẽ giúp kiểm soát bệnh hiệu quả hơn. Đọc bài viết của SANDO để cập nhật đầy đủ thông tin và giải pháp xử lý bệnh đường ruột trên tôm.
1. Bệnh đường ruột ở tôm là gì?
Bệnh đường ruột ở tôm là tình trạng hệ tiêu hóa của tôm bị rối loạn hoặc suy giảm chức năng, ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình tiêu hóa và hấp thu dinh dưỡng. Khi mắc bệnh, đường ruột của tôm không còn hoạt động ổn định như bình thường. Tôm thường ăn kém, tiêu hóa không hiệu quả và sức khỏe suy giảm rõ rệt. Bệnh có thể xuất hiện ở nhiều giai đoạn nuôi khác nhau và diễn biến nhanh nếu không được kiểm soát. Đây là một trong những nhóm bệnh ảnh hưởng lớn đến tăng trưởng và năng suất nuôi tôm.
2. Nguyên nhân dẫn đến bệnh đường ruột ở tôm
Bệnh đường ruột ở tôm hình thành từ nhiều yếu tố khác nhau, liên quan trực tiếp đến tác nhân gây bệnh và điều kiện môi trường nuôi. Các nguyên nhân này thường kết hợp với nhau làm cho tình trạng bệnh trở nên phức tạp và khó kiểm soát.- Do ký sinh trùng Gregarine, Hexamita
- Do nhóm vi khuẩn Vibrio spp.
- Do tảo độc: lam, mắt, giáp
- Do thức ăn kém chất lượng hoặc bị nấm mốc
- Do vi bào tử trùng Enterocytozoon hepatopenaei
- Do Vermiform xuất hiện trong gan, ruột
- Mật độ thả nuôi cao, chất lượng nước kém, đáy ao dơ, sinh vật phù du cao, quản lý thức ăn kém và ô nhiễm hữu cơ trong nước ao,…
3. Một số màu sắc khác thường ở ruột tôm
Ở tôm khỏe mạnh, đường ruột thường có màu nâu sáng đến nâu vàng do chứa thức ăn công nghiệp và thể hiện quá trình tiêu hóa ổn định. Khi ruột tôm thay đổi màu sắc bất thường, đó là dấu hiệu cảnh báo vấn đề về sức khỏe hoặc dinh dưỡng.- Đen – nâu đen: Ruột tôm có màu đen hoặc nâu đen thường do chứa xác sinh vật đáy phân hủy hoặc chất hữu cơ trong bùn. Đây là dấu hiệu tôm có xu hướng ăn đáy khi thiếu thức ăn.
- Nâu sáng – nâu vàng: Đây là màu ruột bình thường của tôm khi tiêu hóa tốt thức ăn công nghiệp. Ruột có màu ổn định, thể hiện hệ tiêu hóa đang hoạt động khỏe mạnh.
- Đỏ – hồng, trống ruột: Ruột tôm chuyển đỏ hoặc hồng, thậm chí trống rỗng khi tôm bỏ ăn, ăn rất ít hoặc ăn xác tôm, sinh vật chết. Tình trạng này thường liên quan đến độc tố tảo hoặc vi khuẩn gây tổn thương gan tụy và thành ruột.
- Xanh lá: Ruột có màu xanh lá khi tôm ăn tảo hoặc tảo đáy, rong rêu trong ao. Đây thường là dấu hiệu tôm thiếu thức ăn công nghiệp hoặc môi trường có nhiều tảo phát triển.
- Tái – trắng đục: Ruột tôm chuyển màu tái hoặc trắng đục khi không có thức ăn trong đường ruột. Tình trạng này có thể liên quan đến nhiễm Gregarine hoặc các bệnh đường ruột khác.
4. Một số biểu hiện của đường ruột ở tôm
Tôm khỏe có đường ruột đầy thức ăn sau khi cho ăn, đường ruột thẳng, to, đẹp và liền nét.
Ở tôm đường ruột không bình thường biểu hiện qua nhiều dạng khác nhau, phản ánh tình trạng rối loạn tiêu hóa hoặc tổn thương tại ruột. Các dấu hiệu này giúp người nuôi dễ dàng nhận biết sớm để có biện pháp xử lý kịp thời, hạn chế thiệt hại trong ao nuôi.
- Đường ruột xoắn ziczac: Có thể do ký sinh trùng Gregarine gây ra, làm rối loạn cấu trúc và hoạt động của ruột.
- Viêm nhiễm đoạn ruột cuối: Ruột cuối của tôm thẻ bị sưng do nhiểm khuẩn Vibrio. Nếu nhìn bằng mắt thường sẽ thấy đốm trắng đục như hạt gạo (TS. Lưu Thị Thanh Trúc – Thực hành và chuẩn đoán bệnh trên ĐVTS)
- Đường ruột trống rỗng: Tôm bỏ ăn hoặc tiêu hóa kém, không có thức ăn trong ruột.
- Đường ruột nhỏ: Ruột kém phát triển, lượng thức ăn chứa bên trong ít, thể hiện sức ăn yếu.
- Đường ruột đứt khúc: Ruột không liền mạch, phản ánh tình trạng tiêu hóa bị gián đoạn.
- Đường ruột lỏng lẻo: ruột tôm sẽ không giữ được cấu trúc bình thường, bị lỏng và chất dịch di chuyển lên xuống khi tác động nhẹ lên thân tôm
6. Phương pháp xử lý từ SANDO
Việc xử lý bệnh đường ruột trên tôm tùy thuộc vào từng biểu hiện cụ thể và mức độ bệnh Sử dụng giải pháp phù hợp, cần theo dõi sát sức ăn và điều chỉnh chế độ cho ăn hợp lý trong quá trình điều trị.| Biểu hiện bệnh đường ruột | Giải pháp xử lý |
| Đường ruột nhỏ, yếu | Men vi sinh BACDOCI/VISIDO 5-10 g(ML)/kg thức ăn, 2 cử/ngày, 3 – 5 ngày liên tục. |
| Phân lỏng, đứt khúc |
PROMIC 15 g/kg thức ăn, 2 cử/ngày, 3-5 ngày
Các cử còn lại BACDOCI 10 g/kg thức ăn |
| Đường ruột xoắn/viêm đoạn ruột cuối |
DOGACA 10-15 g/kg thức ăn, 2 cử/ngày, 3-4 ngày liên tục
Hoặc SAZOL 10 ml/kg thức ăn, 1 cử/ngày trong 2 ngày. Cho ăn tiếp BACDOCI 10 g/kg thức ăn, ngày 2 cử, 3-5 ngày |
| Đường ruột bị đỏ |
- Tìm hiểu nguyên nhân mà đưa ra giải pháp xử lý chính xác.
Xử lý do nhiễm khuẩn: + Cho ăn trước PROMIC 15g/kg thức ăn, ngày 2 cử, 2-3 ngày và các cử còn lại HEPAVIROL Plus 20 ml/kg thức ăn + Tôm bị nặng cho ăn tiếp kháng sinh SANCOSUL 10 ml cho 1 kg thức ăn, 2 lần/ngày, 3-5 ngày (hoặc SAFENDO 300 liều 5ml/kg thức ăn) |
| Bội nhiễm ký sinh trùng và vi khuẩn |
- Cho ăn trước SAZOL 10 ml/kg thức ăn, ngày 1 cữ, 2 ngày liên tục.
- Cho ăn tiếp PROMIC 15 g/kg thức ăn, ngày 2 cử, 2-3 ngày - Tôm bị nặng: Cho ăn tiếp SANCOSUL 10 ml/1 kg thức ăn, 5-7 ngày (các cử còn lại BACDOCI |
| Tôm đi phân sống |
Nhẹ: BACDOCI 15g/kg thức ăn, ngày 2 cử, liên tục 3-5 ngày
Nặng: BACDOCI 10g + BIZIDOS 10g cho 1 kg thức ăn, ngày 2 cử, liên tục 3-5 ngày |
| Tôm bị bệnh phân trắng | Xem phác đồ phòng trị phân trắng theo hướng dẫn kỹ thuật |
Tóm lại, bệnh đường ruột ở tôm là vấn đề cần được theo dõi chặt chẽ trong suốt quá trình nuôi để hạn chế ảnh hưởng đến sức khỏe và năng suất đàn tôm. Việc phát hiện sớm và áp dụng đúng giải pháp sẽ giúp tăng hiệu quả xử lý. Chủ động phòng là yếu tố then chốt để giảm thiểu rủi ro. Liên hệ SANDO để được tư vấn giải pháp kỹ thuật chi tiết và hỗ trợ xử lý hiệu quả trong từng trường hợp cụ thể.
Một số câu hỏi về bệnh đường ruột thường gặp ở tôm
Bệnh đường ruột ở tôm có nguy hiểm không?
Có. Bệnh làm giảm khả năng tiêu hóa, khiến tôm chậm lớn dẫn đến giảm năng suất và thiệt hại kinh tế nếu không xử lý kịp thời.
Làm sao nhận biết tôm bị bệnh đường ruột?
dựa vào màu sắc và biểu hiện đường ruôt tôm như ruột nhỏ, đứt khúc, xoắn, trống ruột, phân trắng,... so với tôm khỏe.
Nguyên nhân chính gây bệnh đường ruột là gì?
Nguyên nhân đến từ ký sinh trùng, vi khuẩn, thức ăn kém chất lượng, môi trường ao nuôi xấu hoặc quản lý cho ăn không hợp lý.
Bệnh đường ruột có tự khỏi không?
Không. Nếu không xử lý kịp thời, bệnh thường diễn biến nặng hơn và ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe đàn tôm.
Cách phòng bệnh đường ruột hiệu quả là gì?
Cần quản lý môi trường ao nuôi ổn định, sử dụng thức ăn chất lượng, cho ăn hợp lý và bổ sung sản phẩm hỗ trợ đường ruột định kỳ.
Tôm khỏe, tiêu hóa thức ăn tốt, đường ruột có màu sắc của thức ăn công nghiệp thường như màu nâu sáng - nâu vàng.
Trống đường ruột: là biểu hiện trong đường ruột không có thức ăn, hoặc các biểu hiện không phải màu thức ăn như màu đỏ do ăn xác sinh vật, màu vàng do nhiễm trùng gregarin,…Trống đường ruột cho biết tôm có ăn hay không ăn...
Khi cá mắc bệnh thường có những dấu hiệu bệnh lý như: Cá tách đàn, hoạt động yếu, bơi lờ đờ trên tầng mặt và sát bờ ao. Màu sắc của cá thay đổi sang màu tối, da cá thường mất nhớt, khô rát. Trên thân, các gốc vây và xung quanh miệng của cá xuất huyết hoặc có màu trắng bạc...
5 bệnh thường gặp ở cá bống tượng: bệnh đốm đỏ, bệnh lở loét, bệnh mất nhớt, ngoại ký sinh trùng, nấm thủy mi,..
Khi xuất hiện váng bọt lâu tan trong ao là chỉ thị chất lượng nước đang xấu đi, ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát triển của tôm, có thể gây thiệt hại.
